Tản mạn về thú đi chợ


Cái siêu thị mọc sát cạnh ngay bên nhà vẫn không khiến tôi mất hứng thú đi chợ trong những ngày nghỉ. Khi cần mua những loại thực phẩm đòi hỏi điều kiện trữ lạnh như thịt hay sữa, hoặc những loại hóa mỹ phẩm dùng trong nhà cả tháng (vì mua nhiều luôn có khuyến mãi), tôi mới vào siêu thị.  Do sở thích cá nhân, cả nửa tháng tôi mới nấu món gì có thịt. Tôi thích ăn cá, tôm, nấm và thật nhiều rau, nên đi chợ vẫn thú vị nhất, vì tha hồ lựa chọn những thứ rau lạ từ nhà vườn mang lên như bông súng, rau càng cua, hoa thiên lý, hoa bí, đọt bí, rau lang, rau muống tía, rau má lá nhỏ…. Hàng rau ở chợ luôn thay đổi theo thời tiết, không bất di bất dịch như siêu thị. Thú vị nhất là mỗi lần thấy một loại rau trái hay cá lạ, chỉ cần hỏi là người bán trả lời tận tình: Thứ này sơ chế kiểu gì, chế biến món gì ngon. Nếu yêu cầu, người bán sẵn sàng nhặt rau giúp bạn, làm cá sạch sẽ và cắt đúng kiểu để bạn nấu canh, chiên hay kho. Trong khi ở siêu thị, nếu bạn hỏi: “Đây là cá gì? Chế biến ra sao?” …thì thường chỉ nhận được câu trả lời lạnh lùng: “Không biết”.  Ngay cả việc nhờ người bán hàng ở siêu thị làm cá hay mực dùm, có khi bạn cũng bị gắt gỏng: “Đông quá, không làm kịp đâu, chị về tự làm nhé”. Thôi thì đi chợ cho ấm áp, thỏa thú hỏi han và chuyện trò về tình hình giá cả, đời sống. Không chỉ chợ sáng, tôi vẫn đi chợ vào buổi chiều sau khi đi làm về vì vào chợ không phải gửi túi xách như siêu thị, cũng không phải xếp hàng dài chờ tính tiền mất thời gian. Ngoài rau, chợ buổi chiều vẫn có cá đồng tươi, tôm tươi và tép tươi – loại còn nhảy. Vài lạng tép rang với khế chua, ăn với rau luộc (bất kỳ loại nào) là đã có bữa cơm chiều tươm tất rồi.

Thỉnh thoảng đi chợ – một cái chợ hẻm đằng sau nhà, không có tên – tôi vẫn thường nhớ tới cảm giác thú vị những lần đi chợ Ướt ở Sing. Có một thời gian dài sống ở Singapore, tôi vẫn phải đến cả hai nơi để mua sắm: chợ “Ướt” (người Sing gọi tất cả chợ của họ bằng một cái tên chung: chợ Wet, không có tên riêng cho từng chợ như ở VN) và siêu thị NTUC (Fair Price). Chợ Ướt ở Sing chỉ họp buổi sáng, địa điểm họp chợ thường ở cạnh các khu chung cư loại bình dân, do chính phủ trợ giá. Chợ Sing họp trong nhà lồng, với các sạp xây sẵn giống nhau – một cái bệ xi măng cao – cũng chia ra từng khu vực: khu bán đồ tươi sống, khu bán rau và gia vị, khu bán trái cây. Chợ nào cũng có chỗ cho người đi chợ rửa tay sau khi mua sắm và thậm chí có cả xe đẩy hàng (hình dạng như một cái giỏ nhôm hoặc inox, có 2 bánh xe và tay đẩy, thiết kế gọn nhẹ hơn xe đẩy hàng ở siêu thị). Vào buổi chiều, khi chợ không họp, người ta sẽ rửa chợ. Vì thế, chợ Ướt ở Sing chỉ cho người ta thấy sự “ẩm ướt” chứ không thấy dơ.

So với chợ VN, chợ Sing trông sạch hơn, gọn gàng hơn và chỉ bán thực phẩm và rau củ. Họ không nói thách như chợ VN, mỗi thứ đều niêm yết giá cả, thích thứ gì cứ nói họ cân thôi. Đặc biệt, thực phẩm tươi sống ở chợ được trưng bày tươi ngon, sạch sẽ và đều được bảo quản trong tủ đông hay tủ mát. Người bán hàng luôn đeo tạp dề trước ngực. Giá thực phẩm tươi sống ở chợ Ướt luôn rẻ hơn trong siêu thị nhưng chất lượng cũng như nhau, bạn không có cảm giác thiếu an toàn.  Trái cây cũng đóng sẵn từng bao nylon treo trên cao, trông rất tươi ngon, với giá dán trên mỗi bọc. Ngon nhất là măng cụt và sầu riêng từ Thái Lan, chuối và dưa hấu từ Malaysia, táo – nho – cam – cherry – đào từ Nam Phi, Israel, New Zealand hay Mỹ. Người bán hàng ở Sing luôn nói rõ xuất xứ của từng loại trái cây và bạn không cần phải băn khoăn điều họ nói là thật hay giả. Trái cây và rau củ xuất xứ Trung Quốc bày bán ở Sing khá nhiều, nhưng nó luôn được ghi là hàng “China” để người mua lựa chọn. Người bán hàng trong chợ Ướt ở Sing có một tâm thế thoải mái, họ luôn vui vẻ với khách và chả bao giờ than thở vì chợ vắng khách hay thuế cao. Ai cũng có sạp để bán, chả ai phải bán ở lề đường hay bưng bê thúng giỏ…

Cách bố trí của người Sing thật hay. Trong cùng một khu vực, chợ Ướt luôn gần nhà (các khu chung cư) để ai cũng có thể đi bộ;  còn muốn đến siêu thị thì phải đi xe buýt. Trên con đường đi chợ về, tay xách nách mang nhưng đường dành cho người đi bộ luôn yên tĩnh, rợp mát bóng cây và màu xanh luôn trong tầm mắt. Thỉnh thoảng ngước nhìn lên, tôi chỉ thấy bầu trời xanh lọt thỏm trong vòm lá đan nhau như một tấm thảm dệt. Điều đặc biệt là cây xanh ở Sing luôn được mọc tự nhiên, cây thấp bên cạnh cây cao, cây có hoa bên cạnh cây lá xanh, lá non xen lẫn lá già….Chẳng có con đường nào ở Sing tôi đi qua mà các loại cây ven đường bị xén bằng phẳng hay xén thành hình tam giác buồn tẻ và đơn điệu như trên các con đường ở VN!

Chợ – là nơi tôi nhìn thấy cách người nghèo mưu sinh, nhìn thấy sự khác biệt trong cách buôn bán của từng người, nhìn thấy sự dịch chuyển của đời sống trong từng ngày. Có người thật thà, hay kể chuyện, có gì bán nấy, không biết mời chào; có người lanh lẹ, sắc sảo, luôn biết chọn loại hàng phù hợp với khách; nhưng tất thảy đều có sự tha thiết, bởi vì họ đang bán hàng cho chính họ. Cách bán buôn và tiếp khách của họ quyết định cuộc sống của chính họ.

Tôi vẫn thường đi chợ vào mỗi ngày nghỉ và tự hỏi tại sao ở một xứ nghèo như VN, người ta lại kỳ thị chợ (vì chợ dơ, chợ nói thách…- những điều hoàn toàn có thể sửa đổi được) và khuyến khích người người mua sắm ở siêu thị? Một chị bạn của tôi ở quận Bình Tân kể rằng: Khi chị nói ý định đầu tư xây dựng một ngôi chợ tại khu đất trống 500m2 (gần nhà) thì các cán bộ địa phương đều phản đối, dù phương án chị đưa ra là xây dựng một cái chợ sạch sẽ, giá sạp rẻ để ai cũng có thể mua bán trật tự trong nhà lồng. Họ khuyên chị nên đầu tư xây dựng siêu thị để khu vực chung quanh phường trở nên văn minh sạch đẹp và phồn thịnh hơn?! Quy hoạch tương lai của TP HCM là thu hẹp chợ và khuyến khích phát triển siêu thị, trung tâm thương mại. Tại sao TP HCM không thể tồn tại song song hai hình thức mua sắm ở chợ và siêu thị như ở Sing – một đất nước phát triển? Người Sing đâu có coi việc đến chợ Ướt mua sắm mỗi ngày là điều đáng xấu hổ? Hay coi việc đến siêu thị mới thể hiện một đẳng cấp khác?

Thanh Thủy

(Bài đã đăng SGGP thứ 7, năm 2011)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s